ประวัติทุนมูลนิธิอานันทมหิดล

กำเนิดทุนมูลนิธิอานันทมหิดล

มูลนิธิอานันทมหิดล เป็นมูลนิธิที่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มหิตลาธิเบศรรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามินทราธิราช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ 9 แห่งพระบรมราชจักรีวงศ์ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ตั้งขึ้น ด้วยทรงสนพระราชหฤทัยในสวัสดิภาพ และความเป็นอยู่ของพสกนิกร ทรงตระหนักว่าราชอาณาจักรต้องมีผู้เชี่ยวชาญในวิชาการชั้นสูง จึงควรส่งเสริมและสนับสนุนผู้ที่ใฝ่ใจในการศึกษา ที่ได้แสดงความสามารถอย่างยอดเยี่ยมให้ได้มีโอกาสไปศึกษาวิชาการชั้นสูงบางวิชา ณ ต่างประเทศ โดยทรงหวังในพระราชหฤทัยว่า เมื่อสำเร็จการศึกษากลับมาแล้ว จะได้ปฏิบัติหน้าที่เป็นผู้เชี่ยวชาญในวิชาการที่ศึกษามา ด้วยพระราชดำริตามนัยที่กล่าวนี้ จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ทดลองดำเนินการไปก่อนด้วย “ทุนอานันทมหิดล” เมื่อพุทธศักราช 2498

ต่อมา เมื่อวันที่ 3 เมษายน พุทธศักราช 2502 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้มีพระบรมราชวินิจฉัยให้เปลี่ยนสภาพจาก “ทุน” เป็น “มูลนิธิ” ชื่อว่า มูลนิธิอานันทมหิดล โดยทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมพระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์เป็นทุนเริ่มแรก จำนวน 20,000 บาท เป็นการจัดตั้งมูลนิธิฯ เพื่อเป็นพระบรมราชานุสรณ์ในพระมหากรุณาธิคุณที่สมเด็จพระบรมเชษฐาธิราช พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล อดุลยเดชวิมลรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามินทราธิราช ได้พระราชทานแก่พระองค์ตลอดมา

อนึ่ง โดยที่สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก ทรงศึกษาวิชาแพทยศาสตร์ เพื่อทรงนำวิชาการนั้นกลับมาทำประโยชน์แก่ประชาชนชาวไทยและประเทศชาติ อีกทั้งได้ทรงจัดและพระราชทานทุนแก่นักศึกษาแพทย์ ให้ได้ศึกษาทั้งในประเทศและต่างประเทศ กอปรกับพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล ก็ทรงสนพระราชหฤทัยส่งเสริมกิจการแพทย์ของไทย และได้พระราชทานพระราชปรารภในการเสด็จพระราชดำเนินพระราชทานปริญญาบัตร และอนุปริญญาบัตรแก่ผู้จบหลักสูตรแพทย์พยาบาล ณ ศิริราชพยาบาล เมื่อเดือนเมษายน พุทธศักราช 2489 ว่าต้องพระราชประสงค์ให้มีการผลิตแพทย์เพิ่มมากขึ้น เพื่อให้เพียงพอที่จะช่วยเหลือประชาชน อันเป็นผลให้เกิดคณะแพทยศาสตร์ขึ้น ณ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ ดังนั้น เมื่อพระบาทสมเด็จ พระเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมตั้ง “ทุนอานันทมหิดล” ขึ้นแล้ว ก็ได้พระราชทานทุนแก่นักศึกษาวิชาแพทยศาสตร์เป็นประเดิม และต่อมาได้เพิ่มสาขาวิชาอื่น ๆ ขึ้นอีก

เฉลิมพระปรมาภิไธย

นพุทธศักราช 2539 ซึ่งเป็นปีที่จัดงานการพระราชพิธีฉลองสิริราชสมบัติครบ 50 ปีนั้น ในวันที่ 8 มิถุนายน พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้มีการพระราชพิธีเฉลิมพระปรมาภิไธยพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล และทรงบำเพ็ญพระราชกุศลทักษิณานุปทาน ณ พระที่นั่งอัมรินทรวินิจฉัย ในพระบรมมหาราชวัง และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม ให้อาลักษณ์อ่านประกาศเฉลิมพระปรมาภิไธย เป็น พระปรมาภิไธยอันวิเศษ ตามแบบแผนโบราณราชประเพณี ท่ามกลางสโมสรแห่งพระบรมวงศานุวงศ์ คณะองคมนตรี คณะรัฐมนตรี ข้าราชการฝ่ายพลเรือน ทหาร และข้าทูลละอองธุลีพระบาท ว่า

“พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล อดุลยเดชวิมลรามาธิบดี จุฬาลงกรณราชปรียวรนัดดา มหิตลานเรศวรางกูร ไอศูรยสันตติวงศวิสุทธ์ วรุตมขัตติยศักตอรรคอุดม จักรีบรมราชวงศนิวิฐ ทศพิธราชธรรมอุกฤษฏนิบุณ อดุลยกฤษฎาภินิหารรังสฤษฏ์ สุสาธิตบูรพาธิการ ไพศาลเกียรติคุณอดุลยพิเศษ สรรพเทเวศรานุรักษ์ ธัญอรรคลักษณวิจิตร โสภาคยสรรพางค์ มหาชโนตมางคประณตบาทบงกชยุคล อเนกนิกรชนสโมสรสมมต ประสิทธิวรยศมโหดมบรมราชสมบัติ นพปฎลเศวตฉัตราดิฉัตร สรรพรัฐทศทิศวิชิตไชย สกลมไหศวริยมหาสวามินทร มเหศวรมหินทรมหารามาธิราชวโรดม บรมนาถชาติอาชาวไศรย พุทธาทิไตรรัตนสรณารักษ์ วิศิษฎศักตอัครนเรศราธิบดี เมตตากรุณาสีตลหฤทัย อโนปมัยบุญการ สกลไพศาลมหารัษฎาธิบดี พระอัฐมรามาธิบดินทร สยามินทราธิราช บรมนาถบพิตร”

และในการขาน พระปรมาภิไธยอย่างมัธยม ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมใช้ขานว่า

“พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล สกลไพศาลมหารัษฎาธิบดี พระอัฐมรามาธิบดินทร สยามินทราธิราช บรมนาถบพิตร”

และอย่างสังเขปว่า “พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร”

ตรามูลนิธิอานันทมหิดล

รามูลนิธิอานันทมหิดล เป็นรูปเหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 8 อักษรพระปรมาภิไธย อ.ป.ร. ย่อมาจากคำว่า อานันทมหิดล ปรมราชาธิราชา หมายความว่า พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล ซึ่งเป็นพระมหากษัตริย์ที่ยิ่งใหญ่กว่าพระมหากษัตริย์ทั้งปวง

การดำเนินการบริหารงานของมูลนิธิฯ

ารดำเนินการของมูลนิธิอานันทมหิดลต่อเนื่องมาเป็นเวลา 38 ปีเศษ ด้วยเดชะพระบารมี กิจการของมูลนิธิฯ เจริญมาด้วยความมั่นคงทั้งฐานะการเงินและการบริหารทั่วไป

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ผู้พระราชทานกำเนิดแก่มูลนิธิฯ ทรงเป็นนายกกิตติมศักดิ์ของมูลนิธิฯ

คณะกรรมการบริหารของมูลนิธิฯ ชุดแรกคือ

1. สมเด็จพระราชชนนีศรีสังวาล (สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี)
2. สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์
3. พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าธานีนิวัต กรมหมื่นพิทยลาภพฤฒิยากร
4. พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวิวัฒนไชย
5. เจ้าพระยาศรีธรรมาธิเบศ (จิตร ณ สงขลา)
6. พระยามานวราชเสวี (ปลอด ณ สงขลา)
7. พระยาศรีวิสารวาจา (เทียนเหลียง ฮุนตระกูล)
8. หม่อมหลวงเดช สนิทวงศ์
9. พระยาบริรักษ์เวชชการ (ไล่ฮวด ติตติรานนท์)
10. นายศรีเสนา สมบัติศิริ

เนื้อหาเว็บไซต์

ติดต่อมูลนิธิอานันทมหิดลเกี่ยวกับกิจการของมูลนิธิที่:

คุณคมศร อรรฆยพิศุทธิ์

สำนักงานประสานงานมูลนิธิอานันทมหิดล
ชั้น ๑ อาคาร ๖๐๙ สนามเสือป่า กรุงเทพฯ ๑๐๓๐๐
โทร ๐๒-๒๘๐-๖๑๕๗
โทรสาร ๐๒-๒๘๐-๖๑๕๘